Hozirgi kunda O'zbekistonda 100 000 dan ortiq onkologik bemor ro'yxatga olingan. Achinarlisi shundaki, bemorlarning yarmidan ko'pi kasallikning III yoki IV bosqichida tibbiy yordamga murojaat qiladi, bu esa jarrohlik amaliyoti, kimyoterapiya va nurlanish terapiyasini o'z ichiga olgan murakkab davolanishni talab qiladi. Onkologik kasalliklar orasida ko'krak bezi raki mamlakatdagi ayollar orasida eng ko’p tarqalgan kasalliklardan biridir. 2022 yilda barcha yangi saraton holatlarining 14% ini tashkil etdi va ularning 45% o'lim bilan yakunlandi. «Yigirma yil oldin ko'krak bezi saratoni asosan 60 yoshdan kattaroq ayollarning kasalligi hisoblanardi. Bugungi kunda bu kasallikka chalinganlar yosharlar. Endi 20-25 yoshdagi ayollarda ham uchramoqda, — deydi shifokor Lola.  Bugungi kunda ayollar uchun xabardorlik, mustaqil tekshiruvlar va erta diagnostika — nafaqat tavsiya, balki hayotiy zaruratga aylangan. Ayniqsa, hozirda profilaktik tibbiyot har qachongidan ham ko'proq mavjud bo'lib, yangi tibbiy uskunalar O'zbekistonning barcha hududlariga o'rnatilgan.2024-yilda O'zbekiston Respublikasi Hukumati, Islom Taraqqiyot Banki va UNOPSning hamkorlikdagi tashabbusi doirasida 14 ta shifoxona 62 million dollardan ortiq qiymatdagi 1 500 dona ilg'or tibbiy uskunalar bilan jihozlandi. Ushbu texnologiyalar, ularning ko'pchiligi mamlakatda birinchi marta joriy etilgan va Markaziy Osiyoda hali ham kam uchraydigan uskunalar, onkologik kasalliklarni davolashga yondashuvni o'zgartirmoqda. Shifokor Lola Zokirova bu o'zgarishlar haqida batafsil to'xtalib o'tdi.«Bir necha yil avval mamografiya apparatlaridan foydalanish cheklangan edi — butun mamlakatda faqat bir yoki ikki apparat bo’lib, ularni faqat xususiy klinikalarda topish mumkin edi. Bugungi kunda esa har bir onkologiya va radiologiya markazining viloyat filiali mamograf bilan jihozlangan», — deydi Lola.  Shuningdek, ilgari PET-KT tekshiruvi faqat bir nechta xususiy klinikalarda amalga oshiriardi. «Uzoq kutish ro'yxatlari va cheklangan kirish imkoniyatlari tufayli ko'plab bemorlar bu tekshiruvni o'tkazish uchun chet elga borishga majbur bo'lishardi. Hozirda markazda o'rnatilgan PET-KT bepul taqdim etilmoqda, bu esa ushbu muhim diagnostik xizmatni barcha o'zbekistonlik bemorlarga taqdim etadi’’, — qo'shimcha qiladi u.Hozirgi zamon talablariga javob beradigan, xalqaro standartlarga mos jihozlangan markazlar endi onkologik kasalliklarni davolashda kompleks va yuqori texnologik yordam ko'rsatish imkoniyatiga ega. Butun mamlakat bo'ylab 1,2 million dollar qiymatidagi 37 dona yangi ko'p funktsiyali ultratovush apparatlari o'rnatildi — bu ko'krak bezi saratonini, ayniqsa 40 yoshgacha bo'lgan ayollarda aniqlash uchun asosiy vosita hisoblanadi. Bundan tashqari, butun mamlakat bo'ylab 2,5 million dollar qiymatidagi 12 ta raqamli mamografiya tizimi o'rnatildi, bu esa ko'krak bezi skrini sifatini sezilarli darajada yaxshiladi. Yuqori darajadagi nurlanishga ega eskirgan modellardan farqli o‘laroq, markazlarda qo‘llanilayotgan zamonaviy uskunalar xavfsiz bo‘lib, ancha yuqori sifatli tasvirlarni olish imkonini beradi.. «Bu yangi avlod mamografiyasi — ko'krak bezi vizualizatsiyasida haqiqiy inqilobdir. Ular tomosintez va vakuum yordamida biopsiya qilish imkonini beradi, bu esa hatto guruch donasidan ham kichikroq 0,5 mm o'lchamdagi o’smani juda erta bosqichda aniqlashga yordam beradi! Shuningdek, ular jarrohliksiz aniq to'qima namunalarini olish imkonini beradi, bu esa davolanishni o’smaning klinik jihatdan ko'rinadigan bo'lishidan ancha oldin boshlash imkonini beradi», — deydi Lola.PET-KT skaneri, poytaxtda 2,3 million dollar qiymatida o'rnatilgan, zarur diagnostik vosita hisoblanadi. Bu ilg'or va kam uchraydigan uskunalar, o'simta jarayonining tarqalishini baholash, metastazlarni aniqlash va kasallikning aniq bosqichini belgilash imkonini beradi, shuningdek, eng samarali davolash strategiyasini tanlash va uning samaradorligini kuzatish imkonini yaratadi.Endi mamlakatning har bir hududida 40 yoshdan kattaroq ayollar uchun, shu jumladan ko'krak bezi vizualizatsiyasi bo'yicha muntazam tekshiruvlar o'tkaziladi. Olingan tasvirlar Toshkentdagi markaziy tahlil markaziga yuboriladi, u yerda radiologlar ularni zamonaviy texnologiyalar yordamida tahlil qilishadi. Agar saraton alomatlari aniqlansa, bemorlar qo'shimcha tekshiruvga chaqiriladi. Tizimdagi o'zgarishni faqat bir turdagi saraton misolida ko'rsatish mumkin. Bugungi kunda markaz onkologik kasalliklar bilan kasallangan bemorlar uchun nafaqat aniq diagnostika, balki to'liq davolash siklini, jarrohlik, kimyoterapiya va nurlanish terapiyasini ham taqdim etadi. Bularning barchasi bir joyda.Biroq, ehtimol eng muhimi, yangi uskunalar nafaqat tibbiy yordam sifatini yaxshilashga, balki ayollarning kasallikka yondashuvining o'zgartirishiga ham olib keldi. «Bu sohadagi taraqqiyot bilan men ayollarning xatti-harakatlarida haqiqiy o'zgarishni ko'ryapman. Avvallari ko'p ayollar o'z muammolarini aytishga tortingan bo’lsa, endi o’z xoxishi bilan tekshiruvlardan o'tishadi va davolanishni boshlashadi. Bu juda ko'p narsani anglatadi», — deya ta'kidlaydi Lola.Bunday intilish — sog'liqni saqlash tizimiga bo'lgan ishonchning ortib borayotgani dalolati. Bunga yuqori sifatli texnologiyalar va xizmatlarga — bepul tibbiy yordam, erta tashxis qo‘yish hamda takomillashtirilgan tibbiyotdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish tufayli erishildi.  Bunga ilg‘or tibbiy uskunalarning xarid qilinishi katta ahamiyatga ega, bu esa tashhis va davolash vositalarining imkoniyatlarini sezilarli darajada yaxshiladi. Natijada ayollar xavf omillarini, erta aniqlashning ahamiyatini va muntazam tekshiruvlar muvaffaqiyatli davolanish imkoniyatlarini oshirishining mohiyatini chuqurroq anglashdi.      

Mazkur tadbir Birlashgan Millatlar Tashkilotining Sanoatni rivojlantirish tashkiloti (UNIDO) va Qonunchilik va Huquqiy Siyosat Instituti (QHSI) hamkorligida tashkil etilib, davlat idoralari, sanoat vakillari va xalqaro ekspertlardan iborat 31 dan ortiq ishtirokchini bir joyga jamladi. Seminarning asosiy maqsadi O‘zbekiston sanoat zonalarini ekologik toza va barqaror markazlarga aylantirishga qaratilgan edi.
 Seminarda Investitsiyalar, Sanoat va Savdo vazirligi, GIZ va UNIDO vakillari hamda boshqa xalqaro va milliy ekspertlar ma’ruzalar bilan ishtirok etdilar. Muhokamalarning asosiy mavzulari ESP kontseptsiyasi va uning asosiy tarkibiy qismlari, siyosiy huquqiy bo‘shliqlarni tahlil qilish hamda ESPga mos keluvchi tartibga solish strategiyalarini ishlab chiqishga qaratilgan edi. 
Seminar kirish so‘zlari bilan boshlandi. Jumladan, Investitsiyalar, Sanoat va Savdo vazirligi vakili Uchqun Xudoyqulov o‘z nutqida quyidagilarni ta’kidladi:
“O‘zbekiston sanoat rivojlanishida muhim bosqichda turibdi va uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlash uchun ekologik sanoat prinsiplari integratsiyasi zarur. Sanoat zonalarini ekologik sanoat parklarga aylantirish resurslardan samarali foydalanishni oshirish bilan birga, global raqobatbardoshlikni kuchaytiradi hamda kelajak avlodlar uchun yashil iqtisodiyotni shakllantiradi.”
 Shundan so‘ng, GIZ komponent menejeri Igor Eromenko so‘zga chiqib, quyidagilarni ta’kidladi:
 “Ekologik sanoat parklari iqtisodiy o‘sishni atrof-muhitni himoya qilish bilan muvozanatlashtirish imkoniyatini beradi. Hukumat, biznes va xalqaro tashkilotlar birgalikda harakat qilib, iqtisodiy rivojlanishga xizmat qiladigan, barqaror va inklyuziv kelajakni ta’minlaydigan sanoat zonalarini yaratishimiz mumkin.” UNIDO loyihasi rahbari Tatyana Chernyavskaya ham UNIDOning O‘zbekistonni barqaror sanoat rivojlanishi yo‘lida qo‘llab-quvvatlashga tayyorligini qayd etdi:“ESP yondashuvi nafaqat sanoat o‘sishining strategiyasidir, balki u biznes, atrof-muhit va jamiyatga foyda keltiradigan barqaror tizimlarni shakllantirish uchun asosdir. UNIDO sanoat zonalarini ekologik sanoat parklarga aylantirish yo‘lida texnik yordam va ko‘nikmalarni oshirishda davom etadi.”Seminarda UNIDO xalqaro eksperti Dik van Beers ESPning afzalliklari haqida taqdimot o‘tkazdi. U boshqa davlatlardagi muvaffaqiyatli tajribalarni va yaxshi amaliyotlarni yoritib berdi hamda O‘zbekiston uchun moslashtirilishi mumkin bo‘lgan amaliy misollarni taqdim etdi. Tadbir davomida sanoat simbiozi resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish imkoniyati sifatida muhokama qilindi. Xususan, korxonalar o‘rtasida materiallar, energiya va suvni birgalikda ishlatish orqali xarajatlarni va ekologik ta’sirni kamaytirish yo‘llari o‘rganildi. UNIDOning yetakchi siyosat eksperti Jan-Pol Gauthierning ma’ruzasida esa mavjud iqtisodiy zonalar, mehnat va atrof-muhit bo‘yicha qonunlarning ekologik sanoat parklari uchun yetarli emasligi, ushbu yo‘nalishda maxsus qonun-qoidalar zarur ekani ta’kidlandi.ILLP huquqiy siyosat bo‘yicha eksperti Kovshov O‘zbekiston qonunchiligi holatini tahlil qilib, ESP standartlarini qabul qilish istiqbollarini taqdim etdi. ILLP tomonidan o‘tkazilgan muhokamalarda moliyaviy, huquqiy va texnik to‘siqlarni aniqlash, shuningdek, davlat va xususiy sektor o‘rtasida hamkorlikni kuchaytirish masalalari muhokama qilindi.Agentlikning Strategik islohotlar bo‘yicha katta mutaxassisi Muxtarov Xojiislom ekologik sanoat parklari sanoatni barqaror rivojlantirish uchun qanday ahamiyatga ega ekanini qayd etib, quyidagilarni ta’kidladi:“Ekologik sanoat parklari tashabbusi nafaqat barqaror sanoat rivojlanishiga qaratilgan muhim qadam, balki mintaqaviy iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyotning kuchli drayveri hamdir. Ayniqsa, ushbu loyihaning Samarqanddagi amalga oshirilishi men uchun muhim, chunki bu joy mening ota-onamning vatani hisoblanadi.”Seminarda ishtirokchilar savol-javob sessiyalarida faol ishtirok etishdi, onlayn va oflayn formatda o‘z fikrlarini bildirdilar. Shuningdek, oldindan va tadbir yakunida to‘ldirilgan so‘rovnomalar orqali ishtirokchilarning ESP haqida tushunchalari va bilimlari baholandi.Seminar natijasida ishtirokchilar ESP kontseptsiyasini yanada chuqurroq o‘rgandilar.  Yig‘ilgan fikrlar O‘zbekistonning qonunchilik va siyosiy asoslarini takomillashtirishga yordam beradi. UNIDO va uning hamkorlari milliy salohiyatni rivojlantirish, qonunchilikni takomillashtirish va ekologik sanoat parklarini rivojlantirish uchun investitsiyalarni jalb qilish yo‘lidagi ishlarni davom ettiradi.
  

Yetim bolalar maktab-internatida ulg‘aygan Maxliyo yoshligidanoq ko‘plab qiyinchiliklarga duch keldi – ota-onasi tomonidan ruhiy qo‘llab-quvvatlanmaslik, jamiyat tomonidan qoralangan va shaxsiy rivojlanish imkoniyatlari cheklangan. Shunga qaramay, u o‘z maktabini a’lo baholarga tamomlab, o‘zi orzu qilgan Toshkent arxitektura-qurilish institutiga o‘qishga kirgan birinchi talaba bo‘ldi.“Biz duch keladigan eng qiyin muammolar jismoniy emas, balki jamiyatimizda mavjud bo'lgan noto'g'ri qarashlar va stereotiplardir,” - deydi Maxliyo institutni tamomlagandan keyingi tajribasini eslab. An'anaviy ravishda erkaklar ustunlik qiladigan kasblarda hali ham mavjud bo'lgan gender kamsitish ayollarning ushbu sohalarda o'z malakalarini isbotlashlari uchun to'siqlar yaratadi.“Menga har doim ayol bo'lganim uchun rahbarlik lavozimlarini egallab yoki mijozlarni boshqara olmasligimni aytishardi”, - deydi u. Gender stereotiplari va noto'g'ri qarashlar orqali ish joyidagi bunday kamsitish uning kasbiy o'sishi va rivojlanishi uchun imkoniyatlarini cheklab qo'ydi. Biroq, u stereotiplarning kelajagini shakllantirishiga yo'l qo'ymadi. 2023-yil boshida Maxliyo UNOPS O‘zbekistondagi vakolatxonasiga arxitektor sifatida ishga kirdi. UNOPSda u o'sishiga yordam beradigan va o'z salohiyatiga ishonadigan ish joyini topdi. Tashkilot doirasida u qurilish va muhandislik boshqaruvida ishlaydi va yirik infratuzilma loyihalarida ishtirok etadi. “Bu erda menga adolatli munosabatda bo'lish va o'z g'oyalarimni amalga oshirish uchun teng imkoniyatlar berilganini his qilaman. Bu meni yanada yaxshiroq ishlashga undaydi,” - deydi Maxliyo.UNOPS, BMTning boshqa agentliklari singari, barcha sohalarda gender tengligini himoya qiladi. Qurilish - bu ayollar ko'pincha kam namoyon bo'ladigan soha. Xalqaro Mehnat Tashkiloti (XMT) ma'lumotlariga ko'ra, ayollar butun dunyo bo'ylab qurilish ishchilarining atigi 9% tashkil qiladi, bu soha tarixan erkaklar tomonidan boshqariladi. Biroq, tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, gender xilma-xilligi bo'lgan jamoalar kamroq xilma-xillikka ega bo'lgan jamoalardan ustun turadi. Ayollar infratuzilma loyihalariga jalb qilinganda, natijalar butun jamiyat uchun yanada barqaror va adolatli bo'lishini bilasizmi? Gender xillik g'alaba qozonadi, qanday qilib? Ushbu maqolani ko'rib chiqing.Shuning uchun UNOPS o'z missiyasining asosiy ustuni sifatida gender tengligini birinchi o'ringa qo'yadi. Ayollarga sarmoya kiritish va jinsidan qat’i nazar, har bir inson rivojlanish imkoniyatiga ega bo‘lgan inklyuziv muhitni yaratish orqali tashkilot rahbarlik lavozimlarida ishlaydigan ayollarni qo‘llab-quvvatlaydi va ularni barcha sohalarda o‘z g‘oyalari va tajribalarini qo‘shishga undaydi. Bu hamma uchun kuchliroq, qamrab oluvchi va barqaror natijalarga erishish imkonini beradi."Arxitektura nafaqat binolarni loyihalash va qurish, balki xavfsizlik, inklyuzivlik, qadr-qimmat va farovonlikni rag'batlantiradigan muhitlarni yaratishdir." Mahliyo o‘zining kelib chiqishi, shaxsiyati va sharoitidan qat’i nazar, o‘zining to‘liq salohiyatini ro‘yobga chiqarishi va ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan qulay muhitni topdi. Endi siz bu hikoya nima haqida ekanligiga qiziqayotgandirsiz.Mahliyo hikoyasi faqat bir ayolning to‘siqlarni yengib o‘tishi haqidagi hikoya emas; Bu butun dunyo bo'ylab erkaklar hukmronlik qiladigan sohalarda shunga o'xshash muammolarga duch kelgan son-sanoqsiz ayollarning hikoyasidir. Bu juda ko‘p ayollarni orqaga tortayotgan stigma va diskriminatsiya davrini buzish haqida. Bu ayollar o‘zgarishlarning yetakchisi, quruvchisi va me’mori bo‘la olishini ko‘rsatishdir. Bitta sayohatni baham ko‘rish orqali muallif bu ayollarning ularni mukofotlamaydigan sohalarga tegishli emasligi haqidagi stereotiplarga qarshi turishga yordam berishiga umid qilmoqda. Bu, shuningdek, ushbu o'zgarishda asosiy rol o'ynaydigan ish beruvchilar va tashkilotlar, ular o'z salohiyatlarini to'liq ro'yobga chiqarishlari mumkin bo'lgan ish muhitini yaratish va bir kishidan ancha yuqori bo'lgan huquqlarni kengaytirish, tenglik va o'zgarishlar uchun kengroq harakatga hissa qo'shish haqida. Turli xil, inklyuziv madaniyatlarni qo'llab-quvvatlaydigan tashkilotlar yaxshiroq qarorlar qabul qilish, takomillashtirilgan innovatsiyalar va kuchli jamoaviy ishlashga olib keladi.Nihoyat, bu hikoya to'siqlarni yo'q qilish, tushunchalarni o'zgartirish va har bir inson muvaffaqiyatga erishish imkoniga ega bo'lgan kelajakni qurish uchun ayollarning ovozini eshitish va qo'llab-quvvatlash kerakligini eslatadi.Mahliyoni hozir tinglang. “Qurilish – AYOLLARNING ham ishi!” – deydi u faxr bilan. "Biz yaxshiroq kelajak quruvchilarmiz".  Shunday ham.     
 

Kasallik aniqlangan holatlar soni ortib bormoqda va davolash usullarini yaxshilashga ehtiyoj mavjud. Ushbu muammoni hal qilish uchun hukumat UNODC bilan hamkorlikda 70,7 million dollar miqdorida Islom Taraqqiyot Banki kreditini qo‘llab-quvvatlagan holda 13 ta viloyat va Toshkent shahriga zamonaviy onkologik uskunalar xarid qilish va yetkazib berish bo‘yicha keng ko‘lamli loyihani boshladi.UNOPSning qo‘shma missiyasi asosiy tibbiy uskunalar, sarf materiallari va yordamchi uskunalarni xarid qilish, yetkazib berish, o‘rnatish va ishga tushirishda yordam berib, milliy qonunchilik va XAEA standartlariga muvofiq radiyaktiv materiallar bo‘yicha xavfsizlikni ta’minlaydi. Loyihada har yili 150 000 onkologik bemorga kengaytirilgan onkologik xizmatlar ko‘rsatish, shifokorlar tomonidan har kuni ambulator klinik xizmatlarni 40% va statsionar xizmatlarni 20% oshirish rejalashtirilgan. 2024 yil oktabr holatiga ko‘ra, UNOPS 13 ta viloyat va Toshkent shahridagi 14 ta loyiha joylariga 60 million dollar miqdorida uskunalar yetkazib berdi. Uskunalar taxminan 1,500 dona bo‘lib, ulardan 90% allaqachon o‘rnatilib, foydalanishga tayyor. Toshkentda yaqinda ochilgan onkologiya va radiologiya tibbiyot markazi 30 million dollardan ortiq uskunalar oldi — bu 500 dan ortiq uskunani o‘z ichiga oladi. Uskunalar turli kategoriyalarni o‘z ichiga oladi — radiyatsiya terapiyasi apparatlari, vizualizatsiya tizimlari, jarrohlik asboblari, laboratoriya analizatorlari va axborot texnologiyalari — bu loyiha kutilayotgan natijalariga erishishda muhim rol o‘ynaydi. Markazda 3 ta chiziqli tezlatgich, 5 ta braxiterapiya apparati, 12 ta radiyatsiya terapiyasi apparati, 17 ta statsionar raqamli rentgen apparati va 21 ta mobil rentgen apparati o‘rnatilgan. Bunday radiyatsiya terapiyasi uskunalari davolash imkoniyatlarini kengaytiradi, onkologlarga ilg‘or vositalarni taqdim etadi va aniq maqsadli terapiya yordamida nojo‘ya ta’sirlarni kamaytiradi. 7 ta MRT apparati, 6 ta MSCT (Ko'p qatlamli kompyuter tomografiyasi) apparati, 3 ta angiografik tizim, 1 ta PET/CT apparati va boshqa vizualizatsiya tizimlari erta diagnostika va kasalliklarni yanada samarali davolash imkonini beradi, qaror qabul qilish uchun ma’lumotlarga kirishni ta’minlaydi. «Dunyoda bunday MRT apparatlari juda kam. U turli xil o‘sma, hatto juda kichiklarini aniqlash imkonini beradi. Avval bemorlarni boshqa klinikalarga [chet elga] tekshirish uchun yuborishga majbur edik. Endi biz tez va aniq tashxis [O‘zbekistonda] qo‘yishimiz mumkin. Bu markazimizni eng yuqori jahon standartlariga olib chiqdi», — dedi markaz bo‘limi mudiri Odiljon Axmedov. Jarrohlik va anesteziya uskunalari (anesteziya mashinalari va ventilyatorlar, jarrohlik asboblari va operatsiya zali uskunalari) operatsiyalarni yanada kengroq qilish imkonini beradi, jarrohlik samaradorligi va natijalarini oshiradi. Yangi uskunalar bilan markaz yilda 6000 ta yuqori texnologiyali operatsiyalar o‘tkazishni rejalashtirmoqda, jumladan, onkoxirurgik, minimal invaziv, angiokirurgik, radiosurgik, neyroxirurgik, rekonstruktiv operatsiyalar va qon tomirini transplantatsiya qilish. «Ushbu markazning qavatlarida yurganda, xarid qilingan barcha uskunalarimizni ko‘rib, — bularning ko‘pchiligi avvalgina faqat orzu edi — bu dunyodagi eng zamonaviy texnologiya ekanligini anglaysiz. Bunday keng imkoniyatlar bilan biz ko‘plab bemorlarni qabul qila olamiz, ularga yordam ko‘rsatish uchun chet elga chiqish zaruriyati yo‘q», — deydi onko-urolog, tibbiyot fanlari doktori Elena Boyko.  Markazdagi laboratoriya uskunalari diagnostika imkoniyatlarini kuchaytiradi, qo‘l ishlarini qisqartiradi va aniqlikni oshiradi, bemorlar esa tezroq diagnostika va sog‘liqni yaxshiroq boshqarishdan foyda ko‘radi. Axborot texnologiyalari va ma’lumotlarni boshqarish, masalan, onkologik registr dasturi, kompyuterlar, serverlar va lokal tarmoq infratuzilmasi kabi IT uskunalari ma’lumotlarga asoslangan qaror qabul qilishni rag‘batlantiradi, sog‘liq natijalarini kuzatishni yaxshilaydi va bemorlar haqidagi ma’lumotlarga kirishni osonlashtiradi.  «Yangi uskunalar va yaxshilangan shart-sharoitlar tufayli markazda onkologik kasalliklarni erta aniqlash va davolash samaradorligi sezilarli darajada oshadi. Natijada, bu o‘lim darajasini kamaytiradi, tuzalish darajasini oshiradi va hayot davomiyligini uzaytiradi. Bundan tashqari, bu tibbiy turizmni rivojlantirishga asos bo‘lib xizmat qiladi», — deya xabar berdi Prezident matbuot xizmati.