Butun dunyo sihat-salomatlik kuni 2024: UNOPS qanday qilib 'Mening sog'lig'im mening huquqim'ga O'zbekistondagi loyihalari orqali erishadi

O'zbekiston uchun bu mavzu milliy rivojlanishning ustuvor yo'nalishlari va g'oyalari bilan bir qatorda turib, sihat-salomatlikning ijtimoiy yuksalish va barqaror rivojlanish ortida turgan asosiy kuch hisoblanadi. 

Sog'liqni saqlash tashabbuslarini qo'llab-quvvatlash maqsadida UNOPS O'zbekiston hukumati bilan hamkorlikda infratuzilmani ta'mirlash va zarur diagnostika uskunalari va jihozlarini xarid qilish orqali butun mamlakat bo'ylab Sanitariya-epidemiologiya qo'mitasi (SES) laboratoriya jihozlarini modernizatsiya qilish loyihasini boshladi. Ushbu maqolada, ushbu majburiyatlarni sog'liqni saqlash huquqlari bilan birlashtirgan holda, loyiha nafaqat sog'liqni saqlash sohasidagi dolzarb muammolarni hal qilish, balki sog'liqni saqlash huquqlarining asosiy elementlari: mavjudlik, foydalanish imkoniyati, muvofiqlik va sifatni o'zida mujassamlashtirgani haqida so'z yuritadi. 

Mavjudlik sog'liqni saqlash muassasalari, tovarlar va xizmatlarning yetarli miqdorda bo'lishiga bo'lgan ehtiyojni anglatadi. Ular hech qanday kamsitishlarsiz barcha uchun mavjud bo'lishini ta'minlash uchun sifatli sog'liqni saqlash infratuzilmasi va tibbiyot mutaxassislarini tayyorlashga sarmoya kiritish, shahar va qishloq aholisining ulardan teng foydalanish imkoniyatini ta'minlash muhim ahamiyatga ega. 

UNOPSning Oʻzbekistondagi faoliyati butun mamlakat boʻylab laboratoriya jihozlarini modernizatsiya qilish orqali sogʻliqni saqlash xizmatlarining mavjudligini qoʻllab-quvvatlaydi va barcha 13 mintaqada rivojlangan sogʻliqni saqlash infratuzilmasi va diagnostika imkoniyatlariga ega boʻlishini taʼminlaydi. Muhim diagnostika uskunalari va jihozlarini xarid qilish hamda AKTga asoslangan milliy kuzatuv va monitoring tizimini yaratish orqali ushbu loyiha tibbiy xizmat ko‘rsatuvchi provayderlarning sifatli yordam ko‘rsatish imkoniyatlarini yaxshilashga qaratilgan, shuningdek, hukumatning kelgusidagi COVID 19 kabi pandemiyalarni samarali monitoring qilish va ularga javob berish salohiyatini mustahkamlaydi.

Sog'liqni saqlashda foydalanish imkoniyati, muassasalar, tovarlar va xizmatlar hamma uchun ochiq bo'lishi kerakligini anglatadi. Ular hamma uchun, jumladan, zaif yoki marginal guruhlar uchun xavfsiz jismoniy foydalanish imkoniyatiga ega va iqtisodiy jihatdan hamyonbop. Shuningdek, u sog'liqni saqlashga oid ma'lumotlardan, ruxsatsiz oshkor qilmasdan, xavfsiz foydalanish va almashish huquqini o'z ichiga oladi va barcha shaxslar, ularning kelib chiqishidan qat'i nazar, sog'liqni saqlash xizmatlaridan foydalanishda teng imkoniyatlarga ega bo'lishini ta'minlash uchun kamsitmasdan foydalanishni talab qiladi. 

Ushbu loyiha orqali UNOPS, infratuzilmaning har qanday qurilishi yoki yangilanishi, barcha mintaqalar bo'ylab bemorlarning barcha toifalarini qamrab olishini ta'minlash orqali sog'liqni saqlashdan foydalanish imkoniyatini oshiradi. Bu iqtisodiy qulayliklarni yaxshilash maqsadlariga ham mos keladi, ya'ni o'z tumanlarida muhim xizmatlarga ega bo'lgan be'morlar, viloyat darajasidagi muassasalarga borish uchun ortiqcha xarajat va vaqt sarf etmaydilar. AKTga asoslangan kuzatuv va monitoring tizimining integratsiyasi diagnostika va davolanishdan o'z vaqtida va adolatli foydalanishni qo'llab-quvvatlaydi va barcha uchun javob beradigan sog'liqni saqlash tizimini ta'minlaydi.

Muvofiqlik tibbiy etikaga hurmat, madaniyatga mos va gender sezgirlik bilan bog'liq. Bu sog'liqni saqlash muassasalari, tovarlar va xizmatlar aholining turli guruhlarining o'ziga xos ehtiyojlarini qondirishini va konfidensiallik va xabardor rozilik uchun tibbiy etikaning xalqaro standartlariga muvofiqligini talab qiladi. 

Laboratoriya jihozlarini madaniy jihatdan sezgir va inklyuziv tarzda modernizatsiya qilish va ta'mirlash, jumladan, zarur hollarda genderga bog'liq turar joylarni ta'mirlash orqali UNOPS infratuzilmaning o'zi jamiyatning turli ehtiyojlari va umidlariga javob berishini ta'minlaydi. Bundan tashqari, UNOPS salohiyatini oshirish tashabbuslari sog'liqni saqlash xodimlari uchun ixtisoslashtirilgan treninglarni taklif qiladi, bunda madaniy malaka, axloqiy tibbiy amaliyotlar va bemorga yo'naltirilgan yordam, shu jumladan davolanayotgan har bir shaxsga oid ma'lumotlarga hurmat bilan yondashilishi va ularning maxfiyligi muhimligini ta'kidlaydi. Bu taqdim etilayotgan xizmatlar hurmat bilan yondashilganligini, maqbul bo'lishini va xizmat ko'rsatilayotgan har bir jamiyatning o'ziga xos madaniy kontekstiga moslashtirilganligini ta'minlaydi.

Sifat sog'liqni saqlash muassasalari, tovarlar va xizmatlar tibbiy nuqtai nazardan mos va sifatli bo'lishi kerakligini anglatadi. Ushbu element malakali tibbiyot xodimlari, ilmiy tasdiqlangan shifoxona jihozlari, xavfsiz va toza suv va to'gri sanitariya muhimligini ta'kidlaydi. 

UNOPS nafaqat mavjud va foydalanish mumkin bo'lgan, balki samarali va xavfsiz davolanish va bemorlarning qoniqishini ta'minlaydigan sifat standartiga javob beradigan xizmatlarni taqdim etishga intiladi. O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan loyiha sog‘liqni saqlashning barcha jabhalarini, jumladan, bemorlar xavfsizligi, samaradorlik, bemorga yo‘naltirilganlik, o‘z vaqtidalik, samaradorlik va adolatlilikni qamrab olinishini ta’minlaydi. 

Loyihaning afzalliklari mamlakat sog'liqni saqlash landshaftining ko'plab qatlamlarini o'z ichiga oladi. Loyiha aholi va tibbiy xizmat ko'rsatuvchilarga sifatli va qulay tibbiy xizmatlardan, shuningdek, takomillashtirilgan muassasalar va resurslardan foydalanish imkoniyatini taqdim etishga so'z beradi. Natijada, bu Sog'liqni saqlash vazirligi huzuridagi davlat organlarining O'zbekiston aholisi salomatligi va farovonligini himoya qilish salohiyatini oshiradi.

___

*COVID-19 favqulodda vaziyatlarda harakat qilish loyihasi doirasida UNOPS Oʻzbekiston hukumatini mamlakatning COVID-19 pandemiyasi va kelajakdagi epidemiyalarga chidamliligini kuchaytirishda qoʻllab-quvvatlamoqda. Bunga erishish yo'lida UNOPS milliy laboratoriya tizimini jihozlash va yangilash, AKTga asoslangan milliy kuzatuv va monitoring tizimini yaratish, COVID-19 va kelajakdai epidemiologik holatlarni davolash imkoniyatlarini kengaytirish uchun OTB va OIIB tomonidan 160.7 million dollarlik kreditlarni maqsadli yo'naltirishda yordam ko'rsatayapti.